წლების განმავლობაში ემიგრაცია ათასობით ქართველისთვის არა არჩევანი, არამედ აუცილებლობა გახდა. ადამიანები სამშობლოს ტოვებენ უკეთესი ანაზღაურების, ოჯახის ფინანსური უზრუნველყოფისა და შვილებისთვის უკეთესი მომავლის შექმნის იმედით. თუმცა, რაც უფრო დიდხანს გრძელდება ემიგრაცია, მით უფრო რთული ხდება უკან დაბრუნება.
ერთი შეხედვით, შეიძლება ჩანდეს, რომ საკმარისია გარკვეული თანხის დაგროვება და ადამიანი მარტივად დაუბრუნდება საკუთარ ქვეყანას. სინამდვილეში კი დაბრუნების გზაზე გაცილებით მეტი დაბრკოლება არსებობს, ვიდრე მხოლოდ ფინანსური საკითხებია.
დროებითი ემიგრაცია, რომელიც მთელს ცხოვრებად იქცა
ქართველების დიდი ნაწილი უცხოეთში სამუშაოდ რამდენიმე წლით მიემგზავრება. თავდაპირველი გეგმა ფინანსური მდგომარეობის გაუმჯობესება, ვალების დაფარვა ან საკუთარი საქმის დაწყებისთვის საჭირო თანხის დაგროვებაა.
მაგრამ რეალობიდან გამომდინარე, ემიგრანტებს ხშირად ამ გეგმების შეცვალა უწევთ. ჩნდება ახალი ფინანსური ვალდებულებები, იზრდება ოჯახის საჭიროებები, ზოგიერთი კი უცხოეთში სტაბილურ სამსახურს და უკეთეს სოციალურ დაცვას პოულობს. შედეგად, დროებითი ემიგრაცია ბევრისთვის მრავალწლიან ან მუდმივ ცხოვრებად იქცევა.
ფინანსური სტაბილურობის დაკარგვის შიში და პასუხისმგებლობა ოჯახის წინაშე
ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მიზეზი ფინანსური გაურკვევლობაა. ემიგრაციაში დასაქმებულ ადამიანებს ხშირად აქვთ სტაბილური შემოსავალი, მაშინ როცა საქართველოში დაბრუნების შემდეგ ანაზღაურება შეიძლება მნიშვნელოვნად დაბალი აღმოჩნდეს. დიდი ნაწილი საკუთარ ოჯახებს ფინანსურად ინახავს. საქართველოში დარჩენილი შვილები, მშობლები ან მეუღლეები ხშირად სწორედ მათ გზავნილებზე არიან დამოკიდებული. ამიტომ დაბრუნება მხოლოდ პირადი გადაწყვეტილება აღარ არის. ემიგრანტს უწევს გაითვალისწინოს არა მხოლოდ საკუთარი სურვილები, არამედ ადამიანები, რომელთა ყოველდღიური ცხოვრება მის შემოსავალზეა დამოკიდებული. ამიტომ, ის ფიქრობს:
- შეძლებს თუ არა ოჯახის იმავე დონეზე უზრუნველყოფას;
- იპოვნის თუ არა შესაბამის სამუშაოს;
- ეყოფა თუ არა დაგროვილი დანაზოგი ახალი ცხოვრების დასაწყებად.
ცხოვრების გაძვირება
ბოლო წლებში საქართველოში მნიშვნელოვნად გაიზარდა:
- უძრავი ქონების ფასები;
- ქირის ღირებულება;
- ყოველდღიური ცხოვრების ხარჯები;
- კომუნალური და საყოფაცხოვრებო მომსახურების ფასები.
ამ ფონზე, ბევრ ემიგრანტს უჩნდება კითხვა, შეძლებს თუ არა საქართველოში იმ ცხოვრების დონის შენარჩუნებას, რომელსაც საზღვარგარეთ მიეჩვია.
ფსიქოლოგიური ბარიერი
ემიგრაციაში გატარებული წლები ადამიანს ცვლის. იქ ჩნდება ახალი გარემო, ახალი მეგობრები, ცხოვრების განსხვავებული წესი და პროფესიული გამოცდილება.
დროთა განმავლობაში სამშობლოც იცვლება. როდესაც ადამიანი ბრუნდება, ხშირად აღმოაჩენს, რომ ბევრი რამ აღარ არის ისეთი, როგორიც ახსოვდა. ეს იწვევს ე.წ. „უკან დაბრუნების კულტურულ შოკს“ – განცდას, რომ საკუთარ ქვეყანაშიც კი თავიდან უწევს ადაპტაცია.
სწორედ ამიტომ, დაბრუნების გადაწყვეტილებას ხშირად თან ახლავს:
- ცვლილებების შიში;
- გაურკვევლობა;
- პასუხისმგებლობის ზრდა;
- საკუთარი გადაწყვეტილების სისწორეში ეჭვი.
ეს ფსიქოლოგიური ფაქტორები ხშირად ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც ფინანსური საკითხები.
ასევე იხილეთ: უცხოს შიშით განპირობებული უცხო კულტურის მიუღებლობა
დაკარგული პროფესიული შესაძლებლობები
ბევრი ქართველი ემიგრაციაში მუშაობს ისეთ სფეროში, რომელიც მის განათლებასა და გამოცდილებას არ შეესაბამება. მიუხედავად ამისა, უცხოეთში მიღებული შემოსავალი საქართველოში არსებულ შესაძლებლობებზე უკეთესია.
დაბრუნებისას კი ხშირად რთულია შესაბამისი სამსახურის პოვნა, კარიერის თავიდან დაწყება ან იმ ანაზღაურების მიღება, რომელიც ოჯახს სტაბილურად შეინახავს.
შვილების მომავალი
განსაკუთრებით რთულია გადაწყვეტილების მიღება იმ ოჯახებისთვის, რომელთა შვილებიც უცხოეთში გაიზარდნენ. ისინი სწავლობენ ადგილობრივ სკოლებში, ფლობენ ენას, ჰყავთ მეგობრები და საკუთარ მომავალს უკვე იმ ქვეყანაში ხედავენ.
დაბრუნებულ ბავშვებს უწევთ:
- ახალი სასკოლო გარემოს მიღება;
- ქართულ საგანმანათლებლო სისტემასთან შეგუება;
- მეგობრებისა და სოციალური წრის თავიდან შექმნა.
ასევე, ოჯახის სხვა წევრებსაც სჭირდებათ ახალ გარემოსთან ხელახალი ადაპტაცია. ასეთ დროს დაბრუნება მხოლოდ მშობლების სურვილზე აღარ არის დამოკიდებული – ეს მთელი ოჯახის ცხოვრების შეცვლას ნიშნავს.
ემოციური დილემა
თითქმის ყველა ემიგრანტს ენატრება საქართველო – ოჯახი, მეგობრები, საკუთარი ქალაქი, ტრადიციები და ყოველდღიური გარემო. მათ ნაწილს სამშობლოში დაბრუნების იდეა წლების განმავლობაში იდეალიზებული აქვს. მაგრამ მონატრება ყოველთვის არ არის საკმარისი იმისთვის, რომ დაბრუნება რეალობად იქცეს – რეალობაში ყოველდღიური გამოწვევები, ეკონომიკური გარემო და ცხოვრების ტემპი შესაძლოა მოლოდინებისგან განსხვავებული აღმოჩნდეს.
ბევრისთვის ემიგრაცია დროებითი გადაწყვეტილებით იწყება, თუმცა ჩამოთვლილ მიზეზთა გამო, წლების შემდეგ დროებითობა მუდმივ ცხოვრებად იქცევა. სწორედ ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე ემოციური გამოწვევა.
რა არის საჭირო, რომ დაბრუნება რეალური გახდეს?
ემიგრანტების დაბრუნება მხოლოდ მათი პირადი არჩევანი არ არის. ის პირდაპირ უკავშირდება ქვეყნის ეკონომიკას, დასაქმების ბაზარსა თუ სოციალურ პოლიტიკას. საჭიროა ისეთი გარემოს შექმნა, სადაც ადამიანს ექნება ღირსეული სამსახური, სტაბილური შემოსავალი, სამართლიანი პირობები და საკუთარი მომავლის რწმენა.
დაბრუნება არ უნდა ნიშნავდეს ფინანსურ რისკს ან ცხოვრების ხარისხის მკვეთრ გაუარესებას. როდესაც ქვეყანაში მეტი ეკონომიკური შესაძლებლობა, ძლიერი სოციალური მხარდაჭერა და პროფესიული განვითარების სივრცე იარსებებს, უფრო მეტი ქართველი შეძლებს სამშობლოში დაბრუნების გადაწყვეტილების მიღებას. ამიტომაც, კითხვა „რატომ არ ბრუნდებიან?“ ხშირად ზედაპირულია. რეალური კითხვა უნდა ჟღერდეს – რა უნდა შეიცვალოს, რომ დაბრუნება შესაძლებელი გახდეს?
მოამზადა შორენა მელქუაშვილმა
ასევე იხილეთ: მარტოობა, სტრესი და მონატრება ემიგრაციაში – უხილავი გამოწვევები და მათთან გამკლავების გზები
