უცხო ქვეყანაში გადასვლა ბავშვისთვის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი გამოწვევაა ცხოვრებაში.
თუ ზრდასრულისთვისაც კი რთულია ახალი გარემოს, ენისა და წესების მიღება, ბავშვისთვის ეს პროცესი გაცილებით ემოციური და დამაბნეველია. ეს ხშირად ენობრივ ბარიერებსა და განსხვავებულ საგანმანათლებლო სისტემას უკავშირდება.უცხო ქვეყანაში მცხოვრები ქართველი ემიგრანტი ოჯახებისთვის ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევა სწორედ ბავშვის ადაპტაციაა:

• ბაღში;
• სკოლაში;
• ახალ სოციალურ გარემოში.

ადაპტაცია დროში გაწერილი პროცესია, სადაც მშობლის სწორ მიდგომას გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს. ბევრი მშობელი ფიქრობს: „ბავშვები მალე ეჩვევიან ყველაფერს.“ ზოგ შემთხვევაში ეს მართლაც ასეა, მაგრამ ადაპტაციის პროცესი ყოველთვის მარტივი არ არის. ზოგ ბავშვს რამდენიმე კვირა სჭირდება, ზოგს – თვეები, ზოგჯერ კი წლებიც. ყველაზე მნიშვნელოვანი ამ დროს მშობლის სწორი მხარდაჭერაა.

პირველი დღეები – ყველაზე რთული პერიოდი

როდესაც ბავშვი პირველად შედის პოლონურ ბაღში ან სკოლაში, ის სრულიად უცნობ სამყაროში ხვდება. მისთვის ყველაფერი ახალია:

• ენა;
• ადამიანები;
• წესები;
• სწავლების მეთოდი;
• ბავშვებთან ურთიერთობის ფორმა.

ბავშვი შეიძლება გარეგნულად მშვიდად ჩანდეს, მაგრამ შინაგანად დიდ სტრესს განიცდიდეს. ხშირად ჩნდება:

• შიში;
• გაურკვევლობა;
• ჩაკეტილობა;
• ტირილი;
• გაღიზიანება;
• აგრესია;
• ძილის პრობლემები;
• სკოლაში წასვლის უარყოფა.

ეს რეაქციები სავსებით ნორმალურია. ამ დროს ემოციური მომზადება და გარემოს გაცნობა ძალიან მნიშვნელოვანია. იმისათვის, რომ ადაპტაციის პერიოდი უფრო გამარტივდეს, ესაუბრეთ გულწრფელად: ბავშვმა წინასწარ უნდა იცოდეს, რომ გარემო შეიცვლება. აუხსენით, რომ პოლონეთში ბავშვები სხვა ენაზე ლაპარაკობენ, თუმცა თამაში და მეგობრობა ყველგან ერთნაირია.

იხილეთ ასევე: ​ემიგრაციის ფსიქოლოგია: რას განვიცდით, როცა ვტოვებთ სახლს?

​რატომ უჭირთ ბავშვებს ადაპტაცია?

​1. ენის ბარიერი

ყველაზე დიდი პრობლემა ხშირად ენაა. წარმოიდგინეთ, რომ მოხვდით გარემოში, სადაც:

• ვერ იგებთ რას გეუბნებიან;
• ვერ გამოხატავთ რას გრძნობთ;
• ვერ სვამთ კითხვებს;
• გეშინიათ შეცდომის დაშვების.

ასეთ მდგომარეობაში ბავშვი თავს მარტოდ გრძნობს. ზოგი ბავშვი საერთოდ წყვეტს ლაპარაკს, ერიდება სხვა ბავშვებთან თამაშს და იკეტება საკუთარ თავში. ბაღის ასაკის ბავშვებისთვის ენა შედარებით ნაკლები პრობლემაა – ისინი თამაშისას ინტუიციურად სწავლობენ. სკოლის მოსწავლეებისთვის კი კარგი იქნება, თუ წინასწარ ასწავლით საბაზისო სიტყვებს პოლონურად.

​2. ნაცნობი გარემოს დაკარგვა

ბავშვს ენატრება:

• ძველი მეგობრები;
• ბებია და ბაბუა;
• საკუთარი ოთახი;
• ნაცნობი ქუჩები;
• საყვარელი მასწავლებელი.

ზრდასრულებისგან განსხვავებით, ბავშვები ამას ყოველთვის სიტყვებით ვერ გამოხატავენ. ხშირად მათი ნოსტალგია ქცევაში ჩანს, ამიტომ მშობელი ყურადღებით უნდა დააკვირდეს შვილის ქცევების ცვლილებებს.

​3. მშობლების სტრესიც ბავშვზე მოქმედებს

თუ მშობელი მუდმივად დაძაბულია, გადაღლილია ან ნერვიულობს, ბავშვიც ამას გრძნობს. ბავშვები ემოციურ ატმოსფეროს ძალიან კარგად აღიქვამენ. ამიტომ მნიშვნელოვანია, მშობელმა საკუთარი ემოციური მდგომარეობაც აკონტროლოს.

​რა უნდა გააკეთოს მშობელმა?

​1. ბავშვს დრო მიეცით

ერთ-ერთი ყველაზე დიდი შეცდომაა ბავშვის დაჩქარება. არ უთხრათ:

• „რატომ ვერ ისწავლე ჯერ ენა?“
• „რატომ არ გყავს მეგობრები?“
• „სხვები ხომ შეეჩვივნენ?“

ადაპტაცია ინდივიდუალური პროცესია. ზოგ ბავშვს სწრაფად გამოსდის გარემოსთან შეგუება, ზოგს მეტი დრო სჭირდება და ეს სრულიად ნორმალურია.

​2. მოუსმინეთ ბავშვს

ბავშვს უნდა ჰქონდეს სივრცე, სადაც თავისუფლად იტყვის:

• რა აშინებს;
• რა არ მოსწონს;
• რას განიცდის.

ზოგჯერ მშობლები ბავშვის ემოციების „გამოსწორებას“ ცდილობენ. არასწორია, როცა ვეუბნებით: „არაფერია სანერვიულო.“ მაგრამ ბავშვისთვის ეს პრობლემა რეალურია.

სჯობს უთხრათ: „მესმის, რომ ახლა ცუდად ხარ.“ – ეს ფრაზა ბავშვს უსაფრთხოების განცდას აჩენს.

​3. არ შეადაროთ სხვა ბავშვებს

ყველა ბავშვი განსხვავებულია. ზოგი ძალიან კომუნიკაბელურია, ზოგი – უფრო ფრთხილი. შედარება:

• ამცირებს ბავშვის თვითშეფასებას;
• ზრდის შფოთვას;
• აჩენს განცდას, რომ „არ არის საკმარისი“.

​4. ენის სწავლა თამაშით დაიწყეთ

პოლონური ენის სწავლა მხოლოდ გაკვეთილებით არ უნდა შემოიფარგლოს. ბავშვს ენა უფრო მარტივად სწავლობს:

• თამაშით;
• მულტფილმებით;
• სიმღერებით;
• მეგობრებთან ურთიერთობით.

მთავარია, ენის სწავლა სტრესად არ იქცეს.

​5. შეინარჩუნეთ ქართული ენა

ზოგი მშობელი ფიქრობს, რომ სახლში მხოლოდ პოლონურად საუბარი ბავშვს უფრო დაეხმარება. სინამდვილეში კი ბავშვისთვის მშობლიური ენა ემოციური უსაფრთხოების საფუძველია. ქართულად საუბარი:

• აძლიერებს ოჯახურ კავშირს;
• უნარჩუნებს იდენტობას;
• ეხმარება ემოციების გამოხატვაში.

ბავშვს შეუძლია ორი ენის ერთდროულად ცოდნა.

​6. ითანამშრომლეთ მასწავლებლებთან

პოლონურ სკოლებსა და ბაღებში კომუნიკაცია ძალიან მნიშვნელოვანია. ნუ მოგერიდებათ:

• მასწავლებელთან საუბარი;
• კითხვების დასმა;
• ბავშვის სირთულეების ახსნა.

როდესაც სკოლა და მშობელი ერთად მუშაობენ, ბავშვის ადაპტაცია ბევრად მარტივდება. პოლონეთის ბევრ სახელმწიფო სკოლაში არსებობს კულტურული ასისტენტის (asystent kulturowy) შტატი, რომელიც უცხოელ ბავშვებს ადაპტაციაში ეხმარება. აუცილებლად იკითხეთ სკოლის დირექციაში, აქვთ თუ არა ეს სერვისი. ასევე, კანონმდებლობით, უცხოელ მოსწავლეებს პოლონეთის სკოლებში უფასო, დამატებითი პოლონური ენის საათები ეკუთვნით. გამოიყენეთ ეს შესაძლებლობა.

​7. ყურადღება მიაქციეთ ბავშვის ქცევას

ზოგჯერ ბავშვი სიტყვებით არ ამბობს, რომ უჭირს. მაგრამ ნიშნები შეიძლება იყოს:

• ჩაკეტილობა;
• ხშირი ტირილი;
• აგრესია;
• ძილის პრობლემები;
• მუცლის ან თავის ტკივილები;
• უარი სკოლაზე.

ასეთ დროს ბავშვს განსაკუთრებით სჭირდება მხარდაჭერა და მოთმინება.

იხილეთ ასევე: სკოლა პოლონეთში: გზამკვლევი მშობლებისთვის

​როგორ გავაძლიეროთ ბავშვის თავდაჯერება?

ბავშვს ხშირად ეშინია, რომ სხვებზე „უარესია“, რადგან:

• აქცენტი აქვს;
• ენა არ იცის;
• განსხვავებულია.

მშობელმა უნდა დაანახოს, რომ განსხვავებულობა სისუსტე არ არის. უთხარით:

• რომ ორი ენის ცოდნა უპირატესობაა;
• რომ ახალი ქვეყნის ათვისება სიმამაცეა;
• რომ დროებით სირთულეებს აუცილებლად გადალახავს.

​მეგობრების მნიშვნელობა

ბავშვისთვის მეგობარი უცხო ქვეყანაში უზარმაზარ როლს თამაშობს. ერთი კარგი მეგობარიც კი ხშირად საკმარისია, რომ ბავშვმა თავი უფრო დაცულად იგრძნოს. შეეცადეთ:

• ჩართოთ სპორტში;
• შემოქმედებით წრეებში;
• ბავშვურ აქტივობებში;
• ქართულ ან საერთაშორისო ჯგუფებში.

​ყველაზე მნიშვნელოვანი — ბავშვს თქვენი მხარდაჭერა სჭირდება

ემიგრაციაში მშობლები ხშირად გადაღლილები არიან:

• მუშაობით;
• ფინანსური პრობლემებით;
• ბიუროკრატიით;
• ყოველდღიური სტრესით.

მაგრამ ბავშვისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი მაინც მშობლის ემოციური ხელმისაწვდომობაა. ბავშვს უნდა ჰქონდეს განცდა: „რაც არ უნდა მოხდეს, დედა და მამა ჩემს გვერდით არიან.“

​ბოლოს

უცხო ქვეყანაში ბავშვის ადაპტაცია დროისა და მოთმინების პროცესია. არ არსებობს „იდეალური“ ბავშვი, რომელიც ყველაფერს ერთ დღეში შეეჩვევა. ყველაზე მნიშვნელოვანი ის არის, რომ ბავშვი მარტო არ გრძნობდეს თავს საკუთარ სირთულეებში. სიყვარული, ყურადღება, მოთმინება და მხარდაჭერა – ეს არის ის საფუძველი, რომელზეც ბავშვი ახალ ცხოვრებას ააშენებს. და რაც ყველაზე მთავარია – ბავშვი დაიმახსოვრებს არა იმას, რამდენად რთული იყო ემიგრაცია, არამედ იმას, თუ როგორ ედგა ოჯახი გვერდით ამ რთულ გზაზე.

მოამზადა შორენა მელქუაშვილმა

შორენა მელქუაშვილი