პოლონეთში მცხოვრები და მომუშავე უცხოელებისთვის, ასევე ადგილობრივი დამსაქმებლებისთვის, შრომის კანონმდებლობისა და ლეგალური დასაქმების წესების დაცვა ერთ-ერთი ყველაზე პრიორიტეტული საკითხია. ქვემოთ დეტალურად განვიხილავთ, თუ რას გულისხმობს არალეგალური დასაქმება პოლონეთში, რომელი უწყებები ახორციელებენ მონიტორინგს და რა სამართლებრივი შედეგები შეიძლება მოჰყვეს დარღვევებს.
რა არის არალეგალური დასაქმება?
უცხოელის მიერ არალეგალურად სამუშაოს შესრულება არის ისეთი სამუშაოს განხორციელება, როდესაც პირველი:
- იმყოფება არალეგალურად: უცხოელი არალეგალურად იმყოფება პოლონეთის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე.
- არასათანადო ყოფნის საფუძველი: უცხოელის პოლონეთში ყოფნის საფუძველი არ აძლევს მას სამუშაოს შესრულების უფლებას.
- ნებართვის ან განცხადების არარსებობა: სამუშაო ხორციელდება სამუშაოს ნებართვის ან უცხო ქვეყნის მოქალაქისთვის სამუშაოს დაკისრების შესახებ განცხადების გარეშე (რომელიც შეტანილია აღნიშნული განცხადებების რეესტრში), თუკი ასეთი ნებართვა ან განცხადება სავალდებულოა.
- პირობებისა და თანამდებობის დარღვევა: სამუშაო სრულდება იმ პირობების დარღვევით ან იმ თანამდებობის გარდა, რაც მითითებულია შესაბამის სამუშაო ნებართვაში ან უცხო ქვეყნის მოქალაქისთვის სამუშაოს დაკისრების შესახებ განცხადებაში (რომელიც შეტანილია განცხადებების რეესტრში). გამონაკლისს წარმოადგენს შემთხვევები, როდესაც კანონმდებლობა უშვებს ცვლილებებს ან როდესაც უცხოელს აქვს უფლება იმუშაოს სხვა სამართლებრივი საფუძვლის მიხედვით.
- ხელშეკრულების არარსებობა: სამუშაო სრულდება წერილობითი ხელშეკრულების დადების გარეშე.
ვინ არის უფლებამოსილი კონტროლის განხორციელებაზე?
დასაქმების ლეგალურობის კონტროლის განხორციელებაზე უფლებამოსილნი არიან:
- სასაზღვრო სამსახური (SG)
- შრომის საჯარო ინსპექცია (PIP)
უფლებამოსილებათა გადანაწილება
- სასაზღვრო სამსახურს (SG) ასევე შეუძლია განახორციელოს უცხოელების დამსაქმებელი ფირმების, საოჯახო მეურნეობების, ფიზიკური პირებისა და პოლონეთში ინდივიდუალური მეწარმეობის განმახორციელებელი უცხოელების შემოწმება.
- შრომის საჯარო ინსპექცია (PIP) წარმოადგენს მუშაკებთან შრომის ხელშეკრულებების დადების ლეგალურობის შემოწმების ორგანოს.
ყურადღება! პოლონეთის ტერიტორიაზე უცხოელთა ყოფნის ლეგალიზაციის კონტროლი ექვემდებარება სასაზღვრო სამსახურისა და პოლიციის, აგრეთვე საბაჟო-საგადასახადო ორგანოების კომპეტენციას.
რა სასჯელია გათვალისწინებული უცხოელის არალეგალური დასაქმებისთვის?
სანქციები დამსაქმებლისთვის
- დამსაქმებელს, რომელიც არალეგალურად ასაქმებს უცხოელს, ემუქრება ფულადი ჯარიმა 3 000 ზლოტიდან 50 000 ზლოტამდე.
- თუ დამსაქმებელს, მატერიალური მოგების მიზნით, შეცდომაში შეჰყავს უცხოელი, იყენებს სამსახურებრივ მდგომარეობას ან მის სათანადო უუნარობას და ამგვარი მოქმედებით აიძულებს მას სამუშაოს არალეგალურ შესრულებას, ჯარიმა შეადგენს 6 000 ზლოტიდან 50 000 ზლოტამდე.
სანქციები უცხოელისთვის
ყურადღება! უცხოელი, რომელიც არალეგალურად ასრულებს სამუშაოს, ასევე ექვემდებარება ჯარიმით სასჯელს არანაკლებ 1 000 PLN ზლოტისა. ასეთი პირის მიმართ შეიძლება იქნას გამოტანილი გადაწყვეტილება უცხოელის დაბრუნების შესახებ.
დამსაქმებლის დამატებითი პასუხისმგებლობა
პოლონეთში კანონმდებლობით არის განსაზღვრული ვალდებულება, რომელიც უცხოელისთვის სამუშაოს მიმცემ დამსაქმებელს აკისრებს პასუხისმგებლობას პოლონეთის ტერიტორიაზე უცხოელის ყოფნის უფლების მიმცემი მოქმედი საბუთის გარეშე, ასევე შრომის ანაზღაურებასა და მასთან დაკავშირებულ საქმის წარმოებაზე.
ამ მოცემულობით, ევროკავშირის (UE) ფარგლებს გარედან უცხოელის დასაქმების წინ, დამსაქმებელი უნდა დარწმუნდეს, რომ უცხოელს გააჩნია პოლონეთში ყოფნის უფლების დამადასტურებელი საბუთი.
უცხოელის დასაქმებისთვის, რომელსაც არ გააჩნია პოლონეთში ყოფნის უფლება:
- დამსაქმებელი იხდის მკაცრ ფინანსურ სასჯელს.
- ეკისრება დასაქმებულთათვის მათი კუთვნილი დავალიანებული ანაზღაურების გადახდა (არსებობს შრომის ურთიერთობის განმსაზღვრელი სავალდებულო 3-თვიანი გარანტიის ვადა — domniemanie).
- ეკისრება მასთან დაკავშირებული წარმოების ხარჯები (სადაზღვევო და საგადასახადო დეკლარაციების გაუქმება) და სამშობლოში დასაბრუნებელი ხარჯების დაფარვა.
- ასეთი დამსაქმებლები კარგავენ საჯარო დოტაციების გამოყენების უფლებას, მათ შორის ევროკავშირის მხრიდან.
როგორია კონტროლის პროცედურა?
კონტროლი ხორციელდება სულ ცოტა ორი საჯარო ორგანოს მუშაკის მიერ, რომლებსაც გააჩნიათ სათანადო უფლებამოსილება.
„შრომის საჯარო ინსპექციის შესახებ“ კანონის 24-ე მუხლის თანახმად, შრომის ინსპექტორები უფლებამოსილნი არიან ჩაატარონ შრომის კანონმდებლობის დაცვის შემოწმება გაფრთხილების გარეშე და დღე-ღამის ნებისმიერ დროს, განსაკუთრებით:
- შრომის უსაფრთხოებისა და ჰიგიენის მდგომარეობის კუთხით;
- დასაქმების და სხვა საშემოსავლო საქმიანობის ლეგალურობის კუთხით.
რა დოკუმენტების წარდგენაა საჭირო კონტროლის დროს?
შემოწმებისას წარსადგენ დოკუმენტებს მიეკუთვნება:
- სამუშაოს ნებართვა;
- უცხოელზე სამუშაოს შესრულების მინდობილობის შესახებ განაცხადები;
- შრომითი ან სამოქალაქო-სამართლებრივი ხელშეკრულებები;
- უცხოელის მიერ კომერციული საქმიანობის განხორციელების შესახებ სამეწარმეო საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის მოწმობა.
კონტროლს ექვემდებარება აგრეთვე უცხოელის მიერ შესრულებული სამუშაოს ხასიათი — კერძოდ, შეესაბამება თუ არა სამუშაოს შესრულების პირობები სამუშაოს შესრულების ნებართვაში/განაცხადში მოცემულ პირობებს.
რეაგირება დარღვევებზე
დოკუმენტების არარსებობის ან მათში შეუსაბამობის შემთხვევაში, შრომის ინსპექტორს, რომელიც დაადგენს დასაქმების შესახებ კანონმდებლობის დარღვევას, შეუძლია:
- მიმართოს სასამართლოს პასუხისმგებელი პირების მიმართ სასჯელის გამოტანის მოთხოვნით;
- შეატყობინოს სათანადო ორგანოებს (პოლიციას ან სასაზღვრო სამსახურს) კანონმდებლობის, განსაკუთრებით უცხოელთა მიმართ მოქმედი ნორმატიული აქტების დარღვევის შესახებ.
ორ ქვეყანაში ცხოვრებამ ერთი რამ მასწავლა: ნებისმიერი ამბავი მხოლოდ მაშინ არის სრული, თუ მას ორივე მხრიდან ვყვები. მეც ამ პრინციპით ვცდილობ ვიხელმძღვანელო.
