თუ პოლონეთში სწავლას გეგმავთ ან უბრალოდ კრაკოვის ისტორიით ხართ დაინტერესებული, იაგელონის უნივერსიტეტი (Jagiellonian University) აუცილებლად უნდა გაიცნოთ. 1364 წელს დაარსებული უნივერსიტეტი არა მხოლოდ პოლონეთის, არამედ ევროპის ერთ-ერთი უძველესი და ყველაზე პრესტიჟული უმაღლესი სასწავლებელია.

დღეს აქ ათასობით სტუდენტი იღებს განათლებას და აგრძელებს იმ ადამიანების გზას, რომლებმაც მეცნიერების, კულტურისა და მსოფლიო ისტორიის განვითარებაში მნიშვნელოვანი კვალი დატოვეს.

უნივერსიტეტის ისტორია XIV საუკუნიდან იწყება. 1364 წელს იგი პოლონეთის ისტორიაში ერთ-ერთმა ყველაზე მნიშვნელოვანმა მონარქმა — მეფე კაზიმირ III დიდმა — დააარსა. სწორედ მისი ინიციატივით შეიქმნა პოლონეთის პირველი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება, რომელსაც თავდაპირველად Studium Generale ეწოდებოდა.

მეფე კაზიმირ III-ის გარდაცვალების შემდეგ უნივერსიტეტის განვითარება გარკვეული დროით შეფერხდა. 1400 წელს უნივერსიტეტი მეფე ვლადისლავ II იაგელომ და მისმა მეუღლემ — დედოფალმა იადვიგამ — აღადგინეს.

სტუდენტების რაოდენობის ზრდასთან ერთად საჭირო გახდა ახალი შენობის აშენება. ასე გაჩნდა Collegium Maius, რომელიც დღესაც იაგელონის უნივერსიტეტის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ ისტორიულ შენობად ითვლება.

XVIII საუკუნის ბოლოს უნივერსიტეტისთვის სრულიად ახალი ეტაპი დაიწყო. 1773 წელს შეიქმნა ეროვნული განათლების კომისია, რომელმაც პოლონეთის განათლების სისტემა საფუძვლიანად შეცვალა.

უნივერსიტეტის 500 წლის იუბილეს აღსანიშნავად Collegium Maius-ის ეზოში ნიკოლაი კოპერნიკის ძეგლი დაიდგა, რომელიც მოგვიანებით Collegium Novum-ის მიმდებარე ტერიტორიაზე გადაიტანეს.

1918 წელს, პოლონეთის დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ, იაგელონის უნივერსიტეტისთვის განვითარების ახალი ეტაპი დაიწყო. ქალებს ოფიციალურად მიეცათ უმაღლესი განათლების მიღების უფლება.

მეორე მსოფლიო ომი იაგელონის უნივერსიტეტის ისტორიაში ყველაზე ტრაგიკული პერიოდი იყო.

ოფიციალურად უნივერსიტეტი დაიხურა, მისი ქონების დიდი ნაწილი განადგურდა ან გაიტაცეს. თუმცა, აკადემიური ცხოვრება არ შეწყვეტილა. პროფესორები და სტუდენტები ფარულად აგრძელებდნენ სწავლებას — საიდუმლო ლექციები კერძო სახლებში იმართებოდა.

ომის დასრულებისთანავე იაგელონის უნივერსიტეტმა საქმიანობა სწრაფად განაახლა. სასწავლებელი ერთგვარ აკადემიურ თავშესაფრად იქცა იმ მეცნიერებისთვის, რომლებმაც ვილნიუსისა და ლვოვის დატოვება მოუწიათ.

სტალინური რეჟიმის დამყარების შემდეგ პოლიტიკური ზეწოლა კვლავ გაძლიერდა. ხელისუფლებისთვის მიუღებელი მეცნიერები გაათავისუფლეს. პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკის არსებობის განმავლობაში კი იაგელონის უნივერსიტეტი არაერთხელ იქცა სტუდენტური პროტესტის ცენტრად — ყველაზე მასშტაბური გამოსვლები 1968 და 1981 წლებში გაიმართა.

მრავალსაუკუნოვანი ისტორიისა და უამრავი გამოწვევის მიუხედავად, იაგელონის უნივერსიტეტი დღეს პოლონეთის ერთ-ერთი ყველაზე პრესტიჟული და საერთაშორისო დონეზე აღიარებული უმაღლესი სასწავლებელია.

• იაგელონის უნივერსიტეტი 1364 წელს დაარსდა — პოლონეთის უძველესი და ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე ძველი მოქმედი უნივერსიტეტია.
• ნიკოლაი კოპერნიკი სწორედ აქ სწავლობდა 1491–1495 წლებში.
• Collegium Maius დღემდე ფუნქციონირებს როგორც მუზეუმი — ისტორიული ეზოთი და გამოფენებით.
• იაგელონის ბიბლიოთეკაში დაცულია უნიკალური შუა საუკუნეების ხელნაწერები და იშვიათი წიგნები.
• უნივერსიტეტის მთავარი ისტორიული კამპუსი კრაკოვის ძველი ქალაქის გულში მდებარეობს.

იაგელონის უნივერსიტეტი მხოლოდ პოლონეთის უძველესი უნივერსიტეტი არ არის — ეს არის ადგილი, რომელმაც საუკუნეების განმავლობაში მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ევროპული მეცნიერების, განათლებისა და კულტურის განვითარებაზე.

თუ კრაკოვში მოხვდებით, აუცილებლად ეწვიეთ Collegium Maius-ს, უნივერსიტეტის მუზეუმს და ისტორიულ ეზოს. სწორედ აქ ყველაზე კარგად იგრძნობა თითქმის 700-წლიანი აკადემიური ტრადიციის სული.