“ქართული საზოგადოებასთან თანამშრომლობა წარმოადგენს შესანიშნავ მაგალითს იმისა, თუ როგორ შეუძლია საერთაშორისო მოხალისეობას დააკავშიროს ადამიანები და შექმნას ხიდები კულტურებს შორის”

ქალბატონი მარინა ლოსი გახლავთ ევროპის სოლიდარობის კორპუსის მოხალისეობრივი პროგრამების პროექტის კოორდინატორი, ევანგელისტურ-ლუთერალური ეკლესიის წევრი და ახორციელებს მრავალფეროვან საგანმანათლებლო თუ კულტურულ ინიციატივებს. ჩვენი ინტერვიუ შეეხება ქართველების მონაწილეობას ამ პროგრამებში, მათ ინტეგრაციას ადგილობრივ გარემოში და იმ შესაძლებლობებს, რასაც მოხალისეობა სთავაზობს ახალგაზრდებს. განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმობა კულტურულ დიალოგს, რომელიც იქმნება სხვადასხვა ქვეყნის წარმომადგენლებს შორის, ასევე იმ პროექტებსა და ვორქშოპებს, რომლებიც მარინა ლოსის მხარდაჭერით განხორციელდა.

აღსანიშნავია, რომ მისი ორგანიზაციის აქტიური მხარდაჭერით ფუნქციონირებს ქართული ბიბლიოთეკაც, რომელიც მნიშვნელოვანი სივრცეა ქართული კულტურის პოპულარიზაციისა და ქართული საზოგადოების გაერთიანებისთვის ვროცლავში. სწორედ ამ და სხვა საინტერესო თემებზე გვიამბობს მარინა ლოსი ჩვენს ინტერვიუში.

–გთხოვთ მოგვიყვეთ, როგორ შეიქმნა ვროცლავში მოხალისეობის პროექტი, რა იყო მისი მთავარი მიზანი და რა როლს ასრულებს პროექტი ევროპული სოლიდარობისა და მოხალისეობის პროგრამებში?

-2015 წლიდან ჩვენი პარაფია განსაკუთრებული ფორმით ხსნის თავის კარს სამყაროსთვის. ყველაფერი მაშინ დაიწყო, როცა მე ჩამოვედი პოლონეთში და დავიწყე საქმიანობა, ჩემი 15 წლიანი გამოცდილების გამოყენებით საერთაშორისო მოხალისეობის კოორდინაციაში. ამის წყალობით 2016 წელს მივიღეთ აკრედიტაცია პროგრამაში European Solidarity Corps და მივიღეთ პირველი მოხალისე გერმანიიდან. მას შემდეგ პროექტი სისტემატურად ვითარდება – დასაწყისში ერთი ადამიანიდან წლიურად რამდენიმე ათეულ მოხალისემდე სხვადასხვა ქვეყნიდან, მათ შორის ევროპიდან და მის ფარგლებს გარეთ – საქართველოდან, იორდანიიდან, თურქეთიდან და აზერბაიჯანიდან. ამის შედეგად პროექტი გახდა მრავალკულტურული სივრცე, სადაც ხვდებიან ადამიანები განსხვავებული გამოცდილებით, კულტურებითა და პერსპექტივებით.

პროექტი არის European Solidarity Corps-ის ნაწილი და მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ევროპაში მოხალისეობისა და სოლიდარობის პოპულარიზაციაში. ამ თანამშრომლობის წყალობით ყოველწლიურად შეგვიძლია მოვიწვიოთ ახალგაზრდები, რომლებიც რამდენიმე თვის განმავლობაში ერთვებიან ვროცლავის ადგილობრივი საზოგადოების ცხოვრებაში. პროგრამა მხარს უჭერს ინიციატივებს, რომლებიც ეფუძნება კულტათშორის დიალოგსა და სოციალურ ჩართულობას, და ამავდროულად მოხალისეებს აძლევს შესაძლებლობას მიიღონ გამოცდილება და გაეცნონ სხვა კულტურებს. ჩვენთვის ეს ასევე მნიშვნელოვანი შესაძლებლობაა საერთაშორისო ურთიერთობების გაძლიერებისა და სოლიდარობაზე დაფუძნებული ინიციატივების განვითარებისათვის.

– რას სთავაზობს პროგრამა სხვადასხვა ქვეყნიდან ჩამოსულ ახალგაზრდებს და როგორ უწყობს პროექტი ხელს კულტურათშორის დიალოგსა და ინტეგრაციას?

– European Solidarity Corps პროგრამა 18–30 წლის ახალგაზრდებს აძლევს შესაძლებლობას, გაემგზავრონ საზღვარგარეთ და ჩაერთონ მოხალისეობაში. მათ შეუძლიათ რამდენიმე თვის განმავლობაში იცხოვრონ სხვა ქვეყანაში და იმუშაონ ადგილობრივი საზოგადოების სასარგებლოდ, მათ შორის განათლების, კულტურისა და ინტეგრაციის სფეროებში. ეს არ არის მხოლოდ სოციალური საქმიანობა, არამედ შესაძლებლობა პიროვნული და პროფესიული განვითარებისათვის, ახალი უნარების შეძენისა და სხვა კულტურებისა და ენების გაცნობისთვის. პროგრამა ასევე უზრუნველყოფს სრულ მხარდაჭერას – ფარავს მგზავრობის, საცხოვრებლის, დაზღვევის ხარჯებს, აძლევს ჯიბის ფულს და გასცემს Youthpass სერტიფიკატს. ბევრი ახალგაზრდისთვის ეს არის დამოუკიდებლობისკენ გადადგმული პირველი ნაბიჯი და მნიშვნელოვანი ცხოვრებისეული გამოცდილება.

ამავდროულად პროექტი აქტიურად უწყობს ხელს კულტურათშორის დიალოგსა და ინტეგრაციას. მოხალისეები არა მხოლოდ ეხმარებიან, არამედ აზიარებენ საკუთარ კულტურასა და გამოცდილებას, რაც ხელს უწყობს ერთმანეთის გაცნობას და სტერეოტიპების გადალახვას.
ამ თანამშრომლობის განსაკუთრებული მაგალითია დიალოგი და ინტეგრაცია ქართულ საზოგადოებასთან. ერთობლივი შეხვედრები, კულტურული ღონისძიებები და სოციალური ინიციატივები არა მხოლოდ აცნობს პოლონურ საზოგადოებას საქართველოს კულტურას, არამედ ქმნის სივრცეს ურთიერთგაცნობისა და ურთიერთობების განვითარებისათვის. ამის შედეგად პროექტი ხდება სხვადასხვა კულტურის შეხვედრის ადგილი, სადაც სოლიდარობა და თანამშრომლობა ძალიან კონკრეტულ მნიშვნელობას იძენს.

– თქვენს ორგანიზაციაში აქტიურად მონაწილეობენ ქართველი მოხალისეები. როდის და როგორ დაიწყო მათი ჩართულობა პროექტში?

– პირველი მოხალისე საქართველოდან ჩვენს პროექტში 2017 წელს ჩამოვიდა. თავიდანვე შევნიშნე, რომ მისი წარმატებული ინტეგრაციისთვის ახალ გარემოში მნიშვნელოვანი იქნებოდა ვროცლავში მცხოვრებ ქართულ საზოგადოებასთან კონტაქტიც. როგორც პროექტის კოორდინატორი, ვცდილობდი დამემყარებინა ურთიერთობები ადგილობრივ ქართულ დიასპორასთან.

ასე გავიცანით სოფია ჯანჯღავა და მისი ოჯახი, რომლებმაც გულთბილად მიიღეს ჩვენი მოხალისე და დაეხმარნენ მას ქალაქში ქართულ საზოგადოებblასთან პირველ კონტაქტებში. დროთა განმავლობაში ამ შეხვედრების წყალობით გავიცანით დიასპორის სხვა წევრებიც და ეს ურთიერთობები ბუნებრივად განვითარდა.

დღეს ქართული საზოგადოებასთან თანამშრომლობა ჩვენი პროექტის მნიშვნელოვანი ნაწილია და წარმოადგენს შესანიშნავ მაგალითს იმისა, თუ როგორ შეუძლია საერთაშორისო მოხალისეობას დააკავშიროს ადამიანები და შექმნას ხიდები კულტურებს შორის.

– რა სფეროებში საქმიანობენ მოხალისეები? რა სოციალურ, საგანმანათლებლო და კულტურულ ინიციატივებში ერთვებიან ისინი და რა სარგებელს იღებენ პროგრამაში მონაწილეობით – პიროვნული და პროფესიული განვითარების კუთხით?

– ჩვენი პროექტის მოხალისეები აქტიურად მონაწილეობენ პარაფიისა და ადგილობრივი საზოგადოების ცხოვრების მრავალ სფეროში. ისინი მხარს უჭერენ საგანმანათლებლო და კულტურულ ინიციატივებს, მუშაობენ ბავშვებთან და ახალგაზრდებთან, ეხმარებიან ინტეგრაციული ღონისძიებების ორგანიზებაში და ერთვებიან უფროსი ასაკის ადამიანებისა და დახმარების საჭიროების მქონე პირების მხარდაჭერაში. მათი საქმიანობის ნაწილი ასევე არის კულტურათშორისი ინიციატივების შექმნა, რაც ვროცლავის მცხოვრებლებს საშუალებას აძლევს გაეცნონ სხვადასხვა ტრადიციებს, ენებსა და კულტურებს.

მოხალისეები ასევე მონაწილეობენ პარაფიის მიერ ორგანიზებულ სოციალურ ინიციატივებში, რომლებიც ხორციელდება ადგილობრივ ინსტიტუციებთან და ორგანიზაციებთან თანამშრომლობით. ამის წყალობით ისინი უკეთ ეცნობიან პოლონეთში სოციალურ მუშაობას და უშუალოდ ურთიერთობენ ქალაქის სხვადასხვა ჯგუფებთან.

ასეთი საქმიანობის განსაკუთრებული მაგალითია შეხვედრები დიასპორის ბავშვებისთვის, რომლებიც მიზნად ისახავს მათ მხარდაჭერას ახალ გარემოში ადაპტაციის პროცესში – ენის, კულტურისა და ტრადიციების გაცნობაში.

European Solidarity Corps პროგრამაში მონაწილეობა ახალგაზრდებისთვის მნიშვნელოვანი განვითარების გამოცდილებაა. მოხალისეები იძენენ სოციალურ და ორგანიზაციულ უნარებს, სწავლობენ მუშაობას საერთაშორისო გარემოში, ავითარებენ ენობრივ კომპეტენციებს და სწავლობენ პასუხისმგებლობასა და დამოუკიდებლობას. ბევრისთვის ეს არის საკუთარი ინტერესებისა და პროფესიული გზის აღმოჩენის პერიოდი, ხოლო მიღებული გამოცდილება ხშირად განსაზღვრავს მათ მომავალ საგანმანათლებლო და პროფესიულ მიმართულებას.

– რა ტიპის ღონისძიებებს აწყობთ ვროცლავში ქართულ კულტურასთან დაკავშირებით?

– ჩვენს პარაფიაში ვროცლავში ვცდილობთ, რომ ქართული კულტურა იყოს ადგილობრივი საზოგადოების ცხოვრების ნაწილი. ვაწყობთ სხვადასხვა შეხვედრებსა და ღონისძიებებს, რომლებიც საშუალებას აძლევს მოსახლეობას გაეცნოს ქართულ ტრადიციებს, ისტორიასა და წეს-ჩვეულებებს. მოხალისეები ატარებენ პრეზენტაციებს ქვეყნისა და კულტურის შესახებ, კულინარიულ მასტერკლასებს, სადაც მონაწილეები სწავლობენ ტრადიციული კერძების მომზადებას, ასევე ცეკვის მასტერკლასებს და შეხვედრებს ავტორებთან, რომლებიც ქართულ თემებზე წერენ პოლონურ ენაზე და წარმოადგენენ თავიანთ წიგნებს.

დიასპორის ბავშვები მონაწილეობენ სპეციალურ ვორქშოფებში, რომლებიც ეხმარება მათ საკუთარი კულტურის ფესვების აღმოჩენაში და ახალ გარემოში ადაპტაციაში. პარაფია ასევე აქტიურად ერთვება საქართველოს დამოუკიდებლობის დღის აღნიშვნაში, ხოლო მოხალისეები მონაწილეობენ ქართული ბიბლიოთეკის ღონისძიებებში, რომელიც გახდა მნიშვნელოვანი შეხვედრისა და ინტეგრაციის ადგილი როგორც ქართული საზოგადოების, ისე ადგილობრივი მოსახლეობისათვის.

ამ საქმიანობის შედეგად ხდება ქართული კულტურის არა მხოლოდ გაცნობა, არამედ გაზიარება და მასთან დაახლოვება – ბავშვებთან, ახალგაზრდებთან და უფროსებთან ერთად, რაც ქმნის ნამდვილ ინტერკულტურულ ხიდს ვროცლავის გულში.

– რამდენად დიდია პოლონელი და სხვა ქვეყნების ახალგაზრდების ინტერესი ქართული კულტურის მიმართ?

– პოლონელი და სხვა ქვეყნების ახალგაზრდების ინტერესი საქართველოს კულტურის მიმართ ძალიან დიდია. ჩვენი პროექტის ბევრი მონაწილე პრაქტიკაში ეცნობა ქართულ ისტორიას, ტრადიციებსა და ენას, რაც ხშირად მათ შთააგონებს შემდგომი ნაბიჯების გადადგმას. ამის მაგალითია ერთ-ერთი მონაწილე, რომელმაც პოლონეთში პროექტის დასრულების შემდეგ, საქართველოს კულტურასთან ყოველდღიური კონტაქტისა და მიღებული ცოდნის საფუძველზე, გადაწყვიტა თავად წასულიყო მოხალისედ საქართველოში.

სხვა მაგალითია კონკურსი „საქართველო – მომხიბვლელი მოგზაურობა” („Gruzja – fascynująca podróż“), რომელიც რამდენჯერმე დაორგანიზდა დოლნოშლონსკის ვოევოდობის მარშალის ოფისის მიერ და რომელშიც ბევრი ახალგაზრდა მონაწილეობს. ჩვენი მოხალისეები ეხმარებიან მონაწილეებს საკუთარი ქვეყნის შესახებ ცოდნის გაზიარებით, ხოლო გამარჯვებულებს აქვთ შესაძლებლობა ეწვიონ საქართველოს – ეს მოგზაურობა ფინანსდება მარშალის ოფისის მიერ. ამის შედეგად ახალგაზრდები არა მხოლოდ თეორიულად ეცნობიან ქართულ კულტურას, არამედ პრაქტიკულადაც განიცდიან მას, რაც ხელს უწყობს კულტურათშორისი ინტერესების განვითარებას და მათ საკუთარი საგანმანათლებლო და სოციალური ინიციატივებისკენ უბიძგებს.

– თქვენს ორგანიზაციაში გაიხსნა ქართული ბიბლიოთეკა – როგორ გაჩნდა ეს იდეა და არის თუ არა ის პოპულარული ქართულ დიასპორაში?

– ქართული ბიბლიოთეკის გახსნის იდეა გაჩნდა ადგილობრივ ქართულ დიასპორასთან თანამშრომლობის შედეგად და იმ საჭიროებიდან გამომდინარე, რომელიც დავინახეთ – პოლონეთში აქამდე არ არსებობდა ადგილი, რომელიც ქართულ ლიტერატურასა და კულტურას მიეძღვნებოდა, ხოლო ბიბლიოთეკა მნიშვნელოვანი ელემენტია ტრადიციების შენარჩუნებისა და გადაცემისათვის. პარაფიამ გამოყო სივრცე ამ ინიციატივისთვის, ხოლო მოხალისეების და ქართული საზოგადოების ჩართულობით შევძელით პირველი წიგნებისა და საგანმანათლებლო მასალების შეგროვება.

ქართული ბიბლიოთეკა დიდი პოპულარობით სარგებლობს არა მხოლოდ დიასპორაში, სადაც იგი გახდა შეხვედრებისა და ტრადიციების შენარჩუნების ადგილი, არამედ ვროცლავის მცხოვრებთა და სტუმართა შორისაც, რომლებიც ინტერესდებიან საქართველოს კულტურითა და ლიტერატურით. ეს ადგილი იქცა კულტურათშორისი თანამშრომლობის სიმბოლოდ და რეალურ ხიდად პოლონეთსა და საქართველოს შორის.

– რამდენად აქტიურია ქართული დიასპორა ვროცლავში და რაში გამოიხატება თქვენი თანამშრომლობა? ერთვებიან თუ არა ქართველი ემიგრანტები პროექტში როგორც მენტორები, პარტნიორები ან ღონისძიებების თანაორგანიზატორები?

– ვროცლავში ქართული დიასპორა ძალიან აქტიურია და მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ჩვენს პროექტში და ქალაქის საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. უკვე პირველი ქართველი მოხალისის ჩამოსვლის დროიდან 2017 წელს ვცდილობდით კონტაქტის დამყარებას ადგილობრივ ქართულ საზოგადოებასთან, რამაც მოგვცა შესაძლებლობა ჩამოგვეყალიბებინა მჭიდრო თანამშრომლობა.

დიასპორის წარმომადგენლები მონაწილეობენ პროექტში როგორც მენტორები ახალი მოხალისეებისთვის, ეხმარებიან კულტურული ღონისძიებების ორგანიზებაში, ატარებენ ვორქშოფებსა და საგანმანათლებლო შეხვედრებს და იზიარებენ ცოდნას ქართული კულტურის, ენისა და ტრადიციების შესახებ.

ამის ერთ-ერთი მაგალითია კულინარიული ვორქშოფი, რომელიც დიასპორამ ჩაატარა დღის ცენტრში უფროსი ასაკის ადამიანებისთვის – დაწესებულებაში, რომელსაც პარაფია მართავს ქალაქთან თანამშრომლობით და სადაც ყოველწლიურად მუშაობენ ჩვენი პროექტის მოხალისეებიც. 2026 წელს მსგავსი ვორქშოფი ჩატარდა ჩვენი მოხალისეებისთვის, ხოლო მალე იგეგმება პარაფიის თანამშრომლებისთვის ვორქშოფი, რომელიც მოიცავს სოფია ჯანჯღავას მცირე პრეზენტაციას თემაზე „ქალთა უფლებები საქართველოში“. ასეთი ინიციატივები ნათლად აჩვენებს, თუ როგორ ეხმარება დიასპორისა და მოხალისეების თანამშრომლობა ადგილობრივ საზოგადოებას.

ამ ურთიერთობების წყალობით მოხალისეებს აქვთ შესაძლებლობა პრაქტიკაში გაიცნონ ქართული საზოგადოება, ხოლო დიასპორას – აქტიურად ჩაერთოს კულტურათშორის პროექტებში, როგორიცაა ქართული ბიბლიოთეკა, კულინარიული და ცეკვის ვორქშოფები და საქართველოს დამოუკიდებლობის დღის აღნიშვნა. ეს თანამშრომლობა ორმხრივად შთამაგონებელია – ახალგაზრდები იღებენ მნიშვნელოვან გამოცდილებას, ხოლო ქართული საზოგადოება ვროცლავში პოულობს სივრცეს ტრადიციების შენარჩუნებისა და ინტეგრაციისთვის.

– თქვენი აზრით, რა მნიშვნელობა აქვს მსგავს პროექტებს საქართველოს ევროპული ინტეგრაციის პროცესში?

– მსგავს პროექტებს დიდი მნიშვნელობა აქვს საქართველოს ევროპული ინტეგრაციის პროცესში, რადგან ისინი ახალგაზრდებს აძლევს შესაძლებლობას გაეცნონ ევროპული საზოგადოების ღირებულებებსა და პრაქტიკებს, გაუზიარონ გამოცდილება სხვა ქვეყნების თანატოლებს და აქტიურად ჩაერთონ ადგილობრივი საზოგადოებების სოციალურ და კულტურულ ცხოვრებაში.

მოხალისეობაში მონაწილეობის საშუალებით ახალგაზრდა ქართველებს შეუძლიათ არა მხოლოდ საკუთარი კულტურისა და ტრადიციების გაზიარება, არამედ სწავლობენ ღიაობას, თანამშრომლობასა და სოლიდარობას – იმ ძირითად ღირებულებებს, რომლებიც საფუძვლად უდევს ევროპულ საზოგადოებას.

ჩვენი საქმიანობის მაგალითები – კულინარიული ვორქშოფები, საგანმანათლებლო შეხვედრები ბავშვებთან და უფროსებთან, ქართული ბიბლიოთეკის საქმიანობა და სხვადასხვა ქვეყნის მოხალისეებთან ერთობლივი პროექტები – აჩვენებს, რომ ევროპული ინტეგრაცია არის პრაქტიკული და ყოველდღიური პროცესი, რომელშიც ახალგაზრდები ხდებიან საკუთარი კულტურის ელჩები და ამავდროულად აქტიურად მონაწილეობენ ხალხებს შორის კავშირების შექმნაში.

ასეთი გამოცდილება რეალურად უწყობს ხელს ურთიერთგაგებას, საერთაშორისო მეგობრობების ჩამოყალიბებას და ახალგაზრდების მომზადებას ევროპული საზოგადოების აქტიურ და პასუხისმგებლიან წევრებად.

მოამზადა შორენა მელქუაშვილმა

შორენა მელქუაშვილი